Zelfcompassie maakt je empathischer (en dat verandert alles)

Stel je voor: een collega levert werk af dat niet aan de verwachtingen voldoet. Je eerste impuls is misschien irritatie. Maar wat als je eigen reactie op dat moment meer zegt over jou dan over die collega?

Nieuw onderzoek uit het tijdschrift Mindfulness laat iets fascinerends zien. De manier waarop je met jezelf omgaat, bepaalt in grote mate hoe je naar anderen kijkt. En dat heeft verstrekkende gevolgen voor je relaties, je werk en je emotieregulatie.

Zelfcompassie is geen zwakte

Laat me eerlijk zijn: toen ik voor het eerst over zelfcompassie las, dacht ik aan wierookstokjes en affirmaties voor de spiegel. Dat beeld klopt niet. Zelfcompassie is een van de meest onderzochte concepten in de hedendaagse psychologie, en de resultaten zijn stevig.

Onderzoeker Michael Juberg en zijn collega Polina Beloboradova van Virginia Commonwealth University onderzochten het verband tussen zelfcompassie, empathie en sociale attitudes. Hun bevinding? Mensen met meer zelfcompassie scoren significant hoger op empathie. En die empathie vertaalt zich in een meer gelijkwaardige kijk op anderen.

“Higher levels of self-compassion and empathy predicted lower levels of authoritarianism, whereas low self-compassion and empathy predicted higher levels of authoritarianism.” — Michael Juberg, Greater Good Magazine

Dat klinkt misschien abstract. Maar denk er even over na in de context van je werkplek.

Wat dit betekent voor je emotieregulatie

Ik merk in mijn praktijk in Brugge dat veel mensen emotieregulatie zien als “je emoties onder controle houden”. Niet boos worden. Niet huilen op het werk. Je mond houden als het spannend wordt.

Maar dat is geen regulatie. Dat is onderdrukking. En onderdrukking heeft een prijs: het vreet energie, het ondermijnt je relaties, en vroeg of laat barst het toch los.

Zelfcompassie biedt een andere route. In plaats van je emoties weg te duwen, leer je ze erkennen zonder er door overspoeld te worden. Drie elementen staan centraal:

• Zelfvriendelijkheid: mild zijn voor jezelf als het moeilijk is, in plaats van jezelf af te kraken
• Gedeelde menselijkheid: beseffen dat iedereen worstelt, niet alleen jij
• Mindfulness: je ervaring waarnemen zonder er meteen in mee te gaan

Het onderzoek van Juberg laat zien dat dit geen soft gedoe is. Het is de basis van emotionele veerkracht. En die veerkracht maakt je beter in staat om je in te leven in anderen.

De brug naar empathie

Hier wordt het interessant. Het onderzoek gebruikte netwerkanalyse om te bekijken hoe zelfcompassie, empathie en sociale attitudes met elkaar verbonden zijn. Denk aan een kaart van luchthavens: als er ergens een verstoring is, voel je dat elders in het netwerk.

De onderzoekers ontdekten dat zelfcompassie niet rechtstreeks je sociale houding verandert. Het werkt via empathie als tussenstap. Specifiek bleek emotionele betrokkenheid (hoe sterk je meeleeft met anderen) de sterkste schakel.

Wat betekent dat concreet? Als je mild bent voor jezelf bij een fout, groeit je vermogen om ook mild te zijn voor een collega die blundert. Als je je eigen onzekerheid kunt erkennen, kun je die ook herkennen bij iemand anders. Zelfcompassie is de voedingsbodem waarop empathie groeit.

Ik zie dit dagelijks bij teams die ik begeleid. De mensen die het hardst zijn voor zichzelf, zijn dat ook vaak voor hun collega’s. Niet uit kwade wil, maar omdat ze geen ander model kennen. Als je leert om constructief met meningsverschillen om te gaan, begint dat bij hoe je met je eigen innerlijke criticus omgaat.

Wat de wetenschap zegt over de werkvloer

Het onderzoek ging nog een stap verder. De data werden verzameld in twee rondes: voor en na de COVID-pandemie. Zelfs in een periode van intense sociale verstoring bleef het patroon stabiel. Zelfcompassie bleef verbonden met empathie, en empathie met een meer gelijkwaardige kijk op anderen.

Dat is relevant voor elke werkplek. In West-Vlaanderen, waar ik werk, merk ik dat er vaak een cultuur heerst van “gewoon doorgaan” en “niet te veel klagen”. Die mentaliteit heeft mooie kanten (doorzettingsvermogen, nuchterheid), maar ook een schaduwzijde. Als je nooit leert stilstaan bij wat je voelt, mis je signalen. Bij jezelf en bij je collega’s.

Onderzoek in dit domein bevestigt steeds opnieuw dat verbindende communicatie begint bij het herkennen van je eigen behoeften. Zelfcompassie is de eerste stap in dat proces.

Drie dingen die je morgen kunt doen

Zelfcompassie klinkt groot, maar je kunt klein beginnen. Hier zijn drie praktische stappen die ik ook aan mijn coachees geef:

1. De zelfcompassiepauze Als je merkt dat je streng bent voor jezelf (na een fout, een moeilijk gesprek, een slechte dag), stop even. Zeg tegen jezelf: “Dit is een moeilijk moment. Iedereen heeft dit soort momenten. Wat heb ik nu nodig?” Drie zinnen. Dertig seconden. Het klinkt simpel, maar het doorbreekt de automatische piloot van zelfkritiek.

2. Het perspectief van een vriend Stel je voor dat een goede vriend je precies hetzelfde vertelt over zijn of haar dag. Wat zou je zeggen? Waarschijnlijk niet: “Dat had je beter moeten doen.” Waarschijnlijk iets van: “Dat klinkt zwaar. Wat kan ik doen?” Geef jezelf datzelfde antwoord.

3. Fouten als leermomenten In plaats van een fout te zien als bewijs dat je niet goed genoeg bent, stel jezelf de vraag: “Wat leer ik hieruit?” Dit is ook de kern van hoe je grenzen kunt stellen zonder schuldgevoel: niet vanuit zelfveroordeling, maar vanuit zelfzorg.

Waarom dit er echt toe doet

De Dalai Lama zei ooit in The Book of Joy:

“It is clear that the only way to truly change our world is through teaching compassion. Our society is lacking an adequate sense of compassion, sense of kindness, and genuine regard for others’ well-being.”

Dat is een grote uitspraak. Maar het onderzoek van Juberg ondersteunt die richting. Zelfcompassie is niet alleen een persoonlijke deugd. Het is een sociale vaardigheid met meetbare effecten op hoe je naar anderen kijkt, hoe je conflicten hanteert, en hoe je samenwerkt.

In mijn werk als coach en trainer in verbindende communicatie zie ik keer op keer dat de grootste doorbraken niet komen van betere technieken of slimmere strategieen. Ze komen van mensen die leren om zichzelf met meer mildheid te bekijken. De rest volgt vanzelf.

Ben je benieuwd hoe zelfcompassie en emotieregulatie passen in jouw manier van communiceren? De VC-Scan is een goed startpunt om te ontdekken waar je staat.

---

Bronartikel: Can Self-Compassion Change the Way You See Society? door Michael Juberg, Greater Good Magazine (26 januari 2026).